برکه

به نام خدا

 مهمترین مرکز صوفیان در نیمة دوم قرن سوم بغداد بود. مشایخ بنامی همچون ابوالقاسم جنید بغدادی (متوفی ٢٩٧یا ٢٩٨) ابوالحسین نوری (متوفی ٢٩۵) ابوسعید خراز (متوفی ٢٧٧) ابن عطا الادمی (متوفی ٣٠٩) و ابوبکر شبلی (متوفی ٣٣۴) در این شهر زندگی می­کردند. برخی از ایشان مریدانی داشتند و به تربیت و آموزش آنها اهتمام می­ورزیدند. معروف­ترین و متنفذترین آنها شیخ جنید بود که بسیاری از صوفیان بعدی طریقة خود را به او منسوب کرده­اند. البته در مناطق دیگر از جمله در شام و مصر و فارس و آذربایجان و خراسان نیز مشایخ دیگری بودند. در واقع تصوف در هر منطقه و بلکه در هر شهر تابع خصوصیات اخلاقی و فکری و معنوی شیخ بزرگی بود که در آن شهر زندگی می­کرد.

ابوبکر کلاباذی (متوفی ٣٨٠) تاریخ صوفیان را برحسب مناطق و شهرهایی که صوفیان در آنها زندگی می­کردند ذکر کرده و وقتی به مناطق خراسان و جبال یا عراق عجم رسیده، بایزید بسطامی را از بسطام، ابوحفص حداد را از نیشابور، احمدبن خضرویه را از بلخ، سهل بن عبدالله تستری را از شوشتر، یوسف بن حسین رازی را از ری، ابوبکربن طاهر را از ابهر، علی بن سهل بن ازهر را از اصفهان، کهمس بن علی را از همدان و علی بن حسین بن یزدانیار را از ارمیه (ارومیه ) نام برده است.